राम
10th Sanskrit Answer Sheet 2026-27
आदर्श उत्तरपुस्तिका (Model Answer Key)
नमूना प्रश्न पत्र 2026-2027 | कक्षा 10वीं संस्कृत
प्रश्न क्रमांक 1. उचित विकल्पं चित्वा लिखत
अङ्काः: 6
I. (अ) एकवचनम्
II. (ब) द्वितीया विभक्तिः
III. (स) कविषु
IV. (अ) षष्ठी विभक्तिः
V. (स) पत्र
VI. (ब) एव
प्रश्न क्रमांक 2. शुद्धवाक्यानां समक्षम् "आम्" अशुद्धवाक्यानां समक्षं "न"
अङ्काः: 6
I. न (लृट्लकारः अस्ति)
II. आम्
III. आम्
IV. न (निर् उपसर्गः अस्ति)
V. आम्
VI. न (विधिलिङ्लकारः अस्ति)
प्रश्न क्रमांक 3. युग्ममेलनं कुरुत (सही जोड़ी)
अङ्काः: 6
1. प्रतिदिनम् : (III) अव्ययीभावसमासः
2. चन्द्रशेखरः : (IV) बहुब्रीहिसमासः
3. योजकस्तत्र : (I) विसर्गसन्धिः
4. भोजनान्ते : (II) दीर्घसन्धिः
5. रामलक्ष्मणौ : (VI) द्वन्द्वसमासः
6. न + उत्थितः : (V) नोत्थितः (गुणसन्धिः)
प्रश्न क्रमांक 4. एकपदेन उत्तरं लिखत
अङ्काः: 6
I. सरसः (सरोवरस्य)
II. मानुषात्
III. क्षेत्रे
IV. क्त्वा
V. क्तवतु
VI. टाप्
प्रश्न क्रमांक 5. प्रदत्तैः शब्दैः रिक्तस्थानानि पूरयत
अङ्काः: 6
I. आम्रम् ➔ रसालम्
II. सम्पन्नम् ➔ विपन्नम्
III. दानवाय ➔ मानवाय
IV. दुर्बलम् वृषभम् ➔ वृषभम् (विशेष्यपदम्)
V. अमन्त्रम् अक्षरम् ➔ अमन्त्रम् (विशेषणपदम्)
VI. शीघ्रम् ➔ सत्वरम्
प्रश्न क्रमांक 6 तः 10 पर्यन्तं पूर्णवाक्येन उत्तराणि
प्रत्येकम् अङ्कौ: 2
उत्तरम् 6 :
कविः एकान्ते कान्तारे क्षणमपि सञ्चरणं कर्तुम् इच्छति।
उत्तरम् 7 :
लोके महतो भयात् बुद्धिमान् मुच्यते।
उत्तरम् 8 :
भूमौ पतिते स्वपुत्रं दृष्ट्वा माता सुरभिः अश्रूणि मुञ्चति स्म।
उत्तरम् 9 :
उद्यमेन (परिश्रमेण) समः बन्धुः नास्ति।
उत्तरम् 10 :
अस्माकं पर्यावरणे वायुमण्डलं, जलं, भक्ष्यं, धरातलं च सर्वं दूषितम् अस्ति।
प्रश्न क्रमांक 11. सुभाषित-श्लोकः
अङ्काः: 2
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः।
नास्त्युद्यमसमो बन्धुः कृत्वा यं नावसीदति॥
नास्त्युद्यमसमो बन्धुः कृत्वा यं नावसीदति॥
प्रश्न क्रमांक 12. घटनाक्रमानुसारेण वाक्यानि
अङ्काः: 2
1.(ख) अस्ति देउलाख्यो ग्रामः।
2.(घ) तत्र राजसिंहो नाम राजपुत्रः वसति स्म।
3.(ग) मार्गे सा एकं व्याघ्रं अपश्यत्।
4.(क) रे रे धूर्त त्वया मह्यं पुरा व्याघ्रत्रयं दत्तम्।
प्रश्न क्रमांक 13. प्रश्ननिर्माणं कुरुत
अङ्काः: 2
(क)उद्याने केषाम् कलरवं चेतः प्रसादयति?
(ख)केषु वाहनानाम् अनन्ताः पङ्क्तयः धावन्ति?
(ग)बुद्धिमती कया पुत्रौ प्रहृतवती?
(घ)कं दृष्ट्वा धूर्तः शृगालः अवदत्?
प्रश्न क्रमांक 14. कः कं प्रति कथयति
अङ्काः: 2
(क)"नृत्यातिरिक्तं का तव विशेषता ?" ➔ कः: काकः | कं प्रति: मयूरं प्रति
(ख)"वयस्य ! अपूर्वं खलु नामधेयम्" ➔ कः: विदूषकः | कं प्रति: रामं प्रति
प्रश्न क्रमांक 15. अशुद्धकारकवाक्य-शुद्धिः
अङ्काः: 2
(क)ईश्वरं नमः। ➔ ईश्वराय नमः। (नमः योगे चतुर्थी)
(ख)बालकः मोदकं खादामि। ➔ बालकः मोदकं खादति। (प्रथमपुरुष एकवचन)
प्रश्न क्रमांक 16. रिक्तस्थानानि पूरयत
अङ्काः: 2
(क) समग्रं भारतम् उल्लासे निमग्नम् आसीत्।
(ख) भूकम्पविभीषिका कच्छ जनपदं विनष्टं कृतवती।
(ग) धैर्यवान् लोके परिभवं न प्राप्नोति।
(घ) सदाचारः प्राणेभ्योऽपि रक्षणीयः।
प्रश्न क्रमांक 17. वाच्यपरिवर्तनं कुरुत
अङ्काः: 2
(क)पशुः उदीरितम् अर्थं गृह्णाति। ➔ पशुना उदीरितः अर्थः गृह्यते।
(ख)गायकेन गीतं गीयते। ➔ गायकः गीतं गायति।
प्रश्न क्रमांक 18. पठित-गद्यांश आधारितोत्तराणि
अङ्काः: 3
(क)चौरः गृहाभ्यन्तरं प्रविष्टः।
(ख)अतिथिः चौरस्य पादध्वनिना प्रबुद्धः।
(ग)चौरः तत्र निहिताम् एकां मञ्जूषाम् आदाय पलायितः।
अथवा (विकल्प उत्तर)
(क)भूकम्पस्य उपशमनस्य स्थिरोपायः नास्ति।
(ख)विवशाः प्राणिनः भूकम्पेन निहन्यन्ते।
(ग)पर्वताः भीषणं भूकम्पं जनयन्ति।
प्रश्न क्रमांक 19. पठित-पद्यांश आधारितोत्तराणि
अङ्काः: 3
(क)मानी खगः चातकः पिपासितः म्रियते।
(ख)चातकः पुरन्दरं (इन्द्रम्) याचते।
(ग)चातकः वने वसति।
अथवा (विकल्प उत्तर)
(क)पिता पुत्राय बाल्ये महत् विद्याधनं यच्छति।
(ख)"पिताऽस्य किं तपस्तेपे" इत्युक्तिः तत्कृतज्ञता अस्ति।
(ग)पिता पुत्राय बाल्ये विद्याधनं यच्छति।
प्रश्न क्रमांक 20. पठित-नाट्यांश आधारितोत्तराणि
अङ्काः: 3
(क)मयूरं विधात्रा एव पक्षिराजः वनराजः वा कृतः।
(ख)"नृत्यातिरिक्तं का तव विशेषता" इति काकः कथयति।
(ग)मयूरः पिच्छानुद्घाट्य नृत्यमुद्रायां स्थितः भवति।
अथवा (विकल्प उत्तर)
(क)तस्याः द्वे नाम्नी।
(ख)तपोवनवासिनः 'देवी' इति नाम्ना आह्वयन्ति।
(ग)भगवान् वाल्मीकिः 'वधूः' इति नाम्ना आह्वयति।
प्रश्न क्रमांक 21. अपठित-गद्यांश आधारितोत्तराणि
अङ्काः: 4
(क)उचितं शीर्षकम्: 'व्यायामस्य महत्त्वम्' अथवा 'व्यायामः'।
(ख)व्यायामः जीवनस्य कृते परमावश्यकः।
(ग)स्वस्था बुद्धिः स्वस्थ शरीरे वसति।
(घ)व्यायामशीलः मनुष्यः एव नीरोगः भवति।
(ङ)विविधरोगाणां चिकित्सा अपि व्यायामेन सम्भवति।
प्रश्न क्रमांक 22. पत्रलेखनम् / आवेदनपत्रम्
अङ्काः: 4
स्थानान्तरणप्रमाणपत्रार्थे (SLC/TC) आवेदनपत्रम्:
सेवायां,
श्रीमन्तः प्राचार्यमहोदयाः,
शासकीय उत्कृष्ट उच्चतर माध्यमिक विद्यालयः,
ब्यावरा (मध्य प्रदेशः)।
विषयः - स्थानान्तरणप्रमाणपत्रं (T.C.) प्राप्तुम् आवेदनपत्रम्।
महोदय,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् मम पितुः स्थानान्तरणं भोपालनगरे अभवत्। मम सम्पूर्णः परिवारः अधुना तत्रैव गमिष्यति। अत एव अहम् अत्र पठितुम् असमर्थः अस्मि।
अतः प्रार्थये यत् मह्यं विद्यालयस्य स्थानान्तरणप्रमाणपत्रं (Transfer Certificate) प्रदाय अनुगृह्णन्तु।
दिनाङ्कः: 15/11/2026
भवदीयः आज्ञाकारी शिष्यः
संजय सेनः
कक्षा - दशमी 'अ'
सेवायां,
श्रीमन्तः प्राचार्यमहोदयाः,
शासकीय उत्कृष्ट उच्चतर माध्यमिक विद्यालयः,
ब्यावरा (मध्य प्रदेशः)।
विषयः - स्थानान्तरणप्रमाणपत्रं (T.C.) प्राप्तुम् आवेदनपत्रम्।
महोदय,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् मम पितुः स्थानान्तरणं भोपालनगरे अभवत्। मम सम्पूर्णः परिवारः अधुना तत्रैव गमिष्यति। अत एव अहम् अत्र पठितुम् असमर्थः अस्मि।
अतः प्रार्थये यत् मह्यं विद्यालयस्य स्थानान्तरणप्रमाणपत्रं (Transfer Certificate) प्रदाय अनुगृह्णन्तु।
दिनाङ्कः: 15/11/2026
भवदीयः आज्ञाकारी शिष्यः
संजय सेनः
कक्षा - दशमी 'अ'
प्रश्न क्रमांक 23. संस्कृत निबन्धः (देववाण्याः महत्त्वम्)
अङ्काः: 4
1.संस्कृतभाषा अस्माकं भारतवर्षस्य प्राचीनतमा भाषा अस्ति।
2.इयं भाषा 'देववाणी' अथवा 'गीर्वाणवाणी' नाम्ना अपि प्रसिद्धा अस्ति।
3.अस्माकं चत्वारः वेदाः, उपनिषदः, रामायणं, महाभारतं च संस्कृतभाषायामेव रचितानि सन्ति।
4.संस्कृतभाषायाः व्याकरणं सर्वथा शुद्धं, वैज्ञानिकं, दोषरहितं च वर्तते।
5.इयं भाषा सर्वेषां भारतीयभाषाणां जननी मन्यते।
6.संस्कृतभाषा भारतस्य राष्ट्रिय-एकतायाः मूलं आधारं च अस्ति।
7.अस्मिन् भाषायां विपुलं साहित्यं ज्ञान-विज्ञानस्य निधिः च वर्तते।
8.अतः अस्माभिः देववाणी संस्कृतं रक्षितव्यं सम्वर्धनीयं च।
Comments
Post a Comment