Class 9th Sanskrit Modal Paper 2026-27 MP Board

आदर्श प्रश्न-पत्रम्

संस्कृत (म. प्र.)

कक्षा IX

समय : 3 घण्टे पूर्णांक : 75

निर्देश: —

1. सर्वे प्रश्ना: अनिवार्या:।
2. सर्वेषां प्रश्नानां समक्षे अङ्का प्रदत्त।
3. लेखनं सुवाच्यं स्पष्टं च भवतु।

प्रश्न 1. उचित विकल्पं चित्वा लिखत— (6)

1. (क) ''रामेषु'' इत्यस्मिन् शब्दे वचनम् अस्ति—
   (अ) एकवचनम् (ब) द्विवचनम् (स) बहुवचनम् (द) न कोऽपि।
2. (ख) 'स्वसृ (बहन)' इत्यस्मिन् शब्दे अस्ति—
   (अ) अकारान्त (ब) इकारान्त (स) ऋकारान्त (द) उकारान्त।
3. (ग) 'सहसा निर्णय: न करणीयम्' इत्यस्मिन् वाक्ये अव्ययं अस्ति—
   (अ) सहसा (ब) निर्णय: (स) न (द) करणीयम्।
4. (घ) अधोलिखितेषु 'तृतीया' विभक्ति: अस्ति—
   (अ) तेन (ब) तस्मै (स) तस्य (द) तत्।
5. (ङ) 'रामेषु' इत्यस्मिन् शब्दे वचनम् अस्ति—
   (अ) एकवचनम् (ब) द्विवचनम् (स) बहुवचनम् (द) न कोऽपि।
6. (च) 'पित्रा' इत्यस्मिन् शब्दे अस्ति—
   (अ) अकारान्त (ब) इकारान्त (स) ऋकारान्त (द) उकारान्त।

उत्तर— (क) (स), (ख) (स), (ग) (अ), (घ) (स), (ङ) (स), (च) (स)।

प्रश्न 2. रिक्तस्थानानि पूरयत— (6)

(मेघा, नवीनम्, महान, मधुरं, विशाल:, सूर्योदय:)

1. (क) 'महामत्स्यो मकरो वा भवेत्' इत्यस्मिन् पदयो ................. विशेष्य अस्ति।
2. (ख) ''प्राचीनम्'' इत्यस्य विलोम पदं ................. अस्ति।
3. (ग) ''वारिवाहा'' इत्यस्य पर्याय पदं ................. अस्ति।
4. (घ) 'विशाल: ग्राम:' इत्यस्मिन् पदयो ................. विशेषण अस्ति।
5. (ङ) 'सा मधुरं गीतम् गायति' इत्यस्मिन् पदयो ................. विशेष्य अस्ति।
6. (च) ''सूर्यास्त'' इत्यस्य विलोम पदं ................. अस्ति।

उत्तर— (क) महान, (ख) नवीनम्, (ग) मेघा, (घ) विशाल:, (ङ) मधुरं, (च) सूर्योदय:।

प्रश्न 3. उचित मेलनम् कुरुत— (6)

(अ)	(ब)
(क) घनश्याम:	(i) बहुव्रीहि समास
(ख) असत्यम्	(ii) घन इव श्याम:
(ग) सज्जन:	(iii) सत् + जन:
(घ) पवन	(iv) अयादि स्वर सन्धि
(ङ) वधूत्सव	(v) नञ् तत्पुरुष समास
(च) लम्बोदर:	(vi) दीर्घ स्वर सन्धि

उत्तर— (क) (ii), (ख) (v), (ग) (iii), (घ) (iv), (ङ) (vi), (च) (i)।

प्रश्न 4. एकपदेन एवं उचित विकल्पं चित्वा लिखत— (6)

1. (क) ''प्राप्य'' इत्यस्मिन् पदे प्रत्यय: अस्ति—
   (अ) ल्यप् (ब) आप्य (स) यत् (द) क्त:।
2. (ख) 'तुमुन्' प्रत्ययस्य उदाहरणम् अस्ति—
   (अ) गच्छतु (ब) गतवान् (स) गन्तुम् (द) गन्तुमुन्।
3. (ग) अजात शिशु: कुत्र सुरक्षित: तिष्ठति ?
4. (घ) कवि: का संबोधयति ?
5. (ङ) दृश् + क्त्वा = ................. भवति—
   (अ) दृष्ट्वा (ब) दृष्ट्वा (स) दृक्त्वा (द) दृत्या।
6. (च) अन्न कीदृश: भाग: मन: —

उत्तर— (क) (अ), (ख) (स), (ग) मातृगर्भे:, (घ) वाणीम्, (ङ) (ब), (च) अणिष्ठ:।

प्रश्न 5. शुद्ध वाक्यानां समक्षम् 'आम्' अशुद्ध वाक्यानां समक्षम् 'न' इति लिखत— (6)

1. (क) ''पठाम:'' इत्यस्मिन् पदे एकवचनम् अस्ति।
2. (ख) ''आगत:'' इत्यस्मिन् पदे उपसर्ग नास्ति।
3. (ग) ''त्वं कदा आगमिष्यसि'' इत्यस्मिन् पदे उपसर्ग अस्ति।
4. (घ) ''पठति'' इत्यस्मिन् पदे एकवचनम् अस्ति।
5. (ङ) ''नृत्यामि'' इत्यस्मिन् पदे उत्तम पुरुष अस्ति।
6. (च) ''अत्याचार: न कर्तव्य:'' इत्यस्मिन् वाक्ये उपसर्ग नास्ति।

उत्तर— (क) न, (ख) न, (ग) आम्, (घ) आम्, (ङ) आम्, (च) न।

प्रश्न 6. अधोलिखितेषु प्रश्नेषु पञ्चप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां एक वाक्ये लिखत— (10)

1. 1. कवि: वाणीं किं कथयति ?
2. 2. काल: कस्य रसं पिबति ?
3. 3. अन्ते तपोदत्तः विद्याग्रहणाय कुत्र गतः ?
4. 4. प्रकृतेः प्रमुखतत्वानि कानि सन्ति ?
5. 5. बालकः कीदृशः चटकम् अपश्यत् ?
6. 6. तपोदत्तः केन प्रकारेण विद्यामवाप्तुं प्रवृत्तोऽभवत् ?

कक्षा 9वीं के सभी विषयों के मॉडल पेपर्स, नोट्स एवं सम्पूर्ण तैयारी के लिए अभी ऐप डाउनलोड करें:

Mains Education App डाउनलोड करें