NCERT Sanskrit Class 10 Chapter 4 Solution // कक्षा दसवीं विषय संस्कृत शिशु लालनम चैप्टर के सॉल्यूशन

Mains Education App

शेमुषी भाग-2
कक्षा 10 संस्कृत - चतुर्थः पाठः
शिशुलालनम् (संपूर्ण हल)

पाठ परिचय: यह पाठ दिङ्नाग रचित 'कुन्दमाला' नामक नाटक के पञ्चम अङ्क से लिया गया है। इस पाठ में भगवान राम तथा लव-कुश के मिलन और राम के वात्सल्य भाव का हृदयस्पर्शी वर्णन है।

📚 Download 'Mains Education App' for Best Notes & Classes 📚

अभ्यास कार्यम् (Textbook Exercises)

प्रश्न 1. एकपदेन उत्तरत (One word answer)

(क) कुशलवौ कम् उपसृत्य प्रणमतः?

उत्तर: रामम्

(ख) तपोवनवासिनः कुशस्य मातरं केन नाम्ना आह्वयन्ति?

उत्तर: देवी (इति)

(ग) वयोऽनुरोधात् कः लालनीयः भवति?

उत्तर: शिशुजनः

(घ) केन सम्बन्धेन वाल्मीकिः लवकुशयोः गुरुः?

उत्तर: उपनयनोपदेशेन

(ङ) कुत्र लवकुशयोः पितुः नाम न व्यवह्रियते?

उत्तर: तपोवने

💯 MP Board Class 8th to 12th Full Prep - Mains Education App 💯

प्रश्न 2. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत

(क) रामाय कुशलवयोः कण्ठाश्लेषस्य स्पर्शः कीदृशः आसीत्?

उत्तर: रामाय कुशलवयोः कण्ठाश्लेषस्य स्पर्शः हृदयग्राही आसीत्।

(ख) रामः लवकुशौ कुत्र उपवेशयितुम् इच्छति?

उत्तर: रामः लवकुशौ स्व-अङ्के (सिंहासने) उपवेशयितुम् इच्छति।

(ग) बालभावात् हिमकरः कुत्र विराजते?

उत्तर: बालभावात् हिमकरः पशुपतिमस्तके (शिवस्य मस्तके) विराजते।

(घ) कुशलवयोः वंशस्य कर्ता कः?

उत्तर: कुशलवयोः वंशस्य कर्ता सहस्रदीधितिः (सूर्यः) अस्ति।

(ङ) कुशलवयोः मातरं वाल्मीकिः केन नाम्ना आह्वयति?

उत्तर: कुशलवयोः मातरं वाल्मीकिः 'वधूः' इति नाम्ना आह्वयति।

📝 Best Study Material Created by: Mains Education

प्रश्न 3. रेखाङ्कितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत

(क) रामः लवकुशौ सिंहासने उपवेशयति।

उत्तर: रामः लवकुशौ कुत्र/कस्मिन् उपवेशयति?

(ख) तपोवनवासिनः कुशस्य मातरं वाल्मीकिः नाम्ना आह्वयन्ति।

उत्तर: के कुशस्य मातरं वाल्मीकिः नाम्ना आह्वयन्ति?

(ग) अहम् अत्रभवतोः जनकं नामतो वेदितुमिच्छामि।

उत्तर: कः अत्रभवतोः जनकं नामतो वेदितुमिच्छामि?

प्रश्न 4. कः / का , कं / कां प्रति कथयति? (किसने किससे कहा?)

(क) सव्यवधानं न चारित्रलोपाय।

उत्तर: कः- रामः, कम्- लवकुशौ प्रति

(ख) किमकुपिता एवम् भणति उत प्रकृतिस्था?

उत्तर: कः- रामः, कम्- विदूषकम् प्रति

(ग) जानाम्यहं तस्य नामधेयम्।

उत्तर: कः- कुशः, कम्- रामम् प्रति

(घ) तस्या द्वे नामनी।

उत्तर: कः- लवः, कम्- विदूषकम् प्रति

🎯 100% Success in Exams with Mains Education App 🎯

प्रश्न 5. सन्धिविच्छेदं कुरुत (Sandhi)

1. द्वयोरपि = द्वयोः + अपि
2. इत्यत्र = इति + अत्र
3. किमिति = किम् + इति
4. अहमप्येतयोः = अहम् + अपि + एतयोः

🌐 हमसे जुड़ें (Mains Education)

कक्षा 8वीं से 12वीं तक की बेहतरीन तैयारी के लिए हमारे सभी प्लेटफॉर्म्स से जुड़ें:

📲 Download Mains Education App ▶️ Subscribe on YouTube ✈️ Join Telegram Channel 🌐 Visit Official Website