कक्षा 10वीं संस्कृत शुचि पर्यावरणम् पाठ का संपूर्ण सॉल्यूशन। Class 10th NCERT Sanskrit Chapter 1 Shuchi Paryavarnam Solution Pdf

Class 10 Sanskrit Ch 1 Q&A | Mains Education
MAINS EDUCATION Your Ultimate NCERT Partner

Class 10 Sanskrit - Chapter 1
शुचिपर्यावरणम् (Shuchi Paryavaranam)

१. एकपदेन उत्तरं लिखत (One word answer)

अत्र जीवितं कीदृशं जातम्?

दुर्वहम् (कठिनम्)

अहर्निशं महानगरमध्ये किं चलति?

कालायसचक्रम्

कुत्सितवस्तुमिश्रितं किम् अस्ति?

भक्ष्यम्

अहं कस्मै जीवनं कामये?

मानवाय

केषां माला रमणीया?

हरिततरूणां ललितलतानां च

२. पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत (Full sentence answer)

कविः किमर्थं प्रकृतेः शरणम् इच्छति?

अत्र धरातले जीवितं दुर्वहं जातम्, अतः कविः प्रकृतेः शरणम् इच्छति।

कस्मात् कारणात् महानगरेषु संसरणं कठिनं वर्तते?

महानगरेषु यानानाम् अनन्ताः पङ्क्तयः धावन्ति, अतः तत्र संसरणं कठिनं वर्तते।

अस्माकं पर्यावरणे किं किं दूषितम् अस्ति?

अस्माकं पर्यावरणे वायुमण्डलं, जलं, भक्ष्यं, धरातलं च दूषितम् अस्ति।

कविः कुत्र सञ्चरणं कर्तुम् इच्छति?

कविः एकान्ते कान्तारे (वने) सञ्चरणं कर्तुम् इच्छति।

स्वस्थजीवनाय कीदृशे वातावरणे भ्रमणीयम्?

स्वस्थजीवनाय खगकुलकलरवगुञ्जित-वनदेशे (शुचिवातावरणे) भ्रमणीयम्।

अन्तिमे पद्यांशे कवेः का कामना अस्ति?

अन्तिमे पद्यांशे कवेः मानवेभ्यः शान्तिपूर्णजीवनस्य कामना अस्ति। (मानवाय जीवनं कामये नो जीवन्मरणम्)।

३. सन्धिं / सन्धिच्छेदं कुरुत

प्रकृतिः + एव
= प्रकृतिरेव
स्यात् + न + एव
= स्यान्नैव
हि + अनन्ताः
= ह्यनन्ताः
बहिः + अन्तः + जगति
= बहिरन्तर्जगति
अस्मात् + नगरात्
= अस्मान्नगरात्
सम + चरणम्
= सञ्चरणम्
धूमम् + मुञ्चति
= धूमं मुञ्चति

४. पर्यायपदानि लिखत (Synonyms)

सलिलम्
= जलम्
आम्रम्
= रसालम्
वनम्
= कान्तारम्
शरीरम्
= तनुः
कुटिलम्
= वक्रम्
पाषाणः
= प्रस्तरः

५. विलोमपदानि लिखत (Antonyms)

सुकरम्
= दुर्वहम्
दूषितम्
= शुचि / निर्मलम्
गृह्णन्ती
= मुञ्चति
निर्मलम्
= समलम् / दूषितम्
दानवाय
= मानवाय
शान्ताः
= अनन्ताः
© 2026 MAINS EDUCATION
Empowering Students | NCERT Class 10

Comments